Praktijk jij en ik I Hulp bij scheiding
En de kinderen scheiden mee...

Als ouders gaan scheiden dan scheiden de kinderen mee. Door de scheiding staat hun leven even helemaal op zijn kop.  Want kinderen moeten afscheid nemen van een thuis en er ontstaat een ander, nieuw leven. En hiermee omgaan is voor veel kinderen echt een flinke en moeilijke klus. Soms komt de verwerking pas na maanden of jaren als iedereen denkt dat alles gewend is. Met iemand erover hebben die je niet kent kan zo helpend zijn en geeft een opgelucht gevoel. Want het delen met je vader of moeder kan zo lastig zijn omdat zij te dicht bij jou als kind en in de situatie staan. Daarom biedt Praktijk jij en ik individueel of in groepsverband begeleiding aan kinderen.



Individuele kindercoaching
Eén op één samen zitten is best even spannend maar kan zo goed werken. Wat mag je verwachten? 
We bespreken jouw situatie en we kijken naar wat jou kan helpen. Je hart luchten, zelfvertrouwen krijgen, accepteren van de situatie helpen mee in het krijgen van een ikkanerbetermeeomgaan- gevoel. Stap voor stap werken we hier naar toe waarbij jij de vorm en het tempo bepaalt. 
Een gesprek duurt ongeveer 45 tot 60 minuten en kost 60,- incl. BTW.
Praktijk jij en ik biedt ook een kindpakket aan, zie voor meer info Kindpakket

Broertjes en zusjes
Jullie zitten samen in hetzelfde schuitje want jullie ouders gaan of zijn uit elkaar. Misschien heb je steun aan elkaar of ga je er juist op een hele andere manier mee om dan je broertje/zusje. Het is zo helpend om eens samen met iemand die jullie niet kennen het over jullie situatie te hebben. Op deze manier krijgt de scheiding in jullie gezin een plekje en kun je verder. En dat is zo fijn! Een gesprek met jullie samen duurt  45 tot 60 minuten en kost 75,- incl. BTW.
Praktijk jij en ik biedt hiervoor ook een pakket aan, zie Broertjes en zusjes pakket



Wat doet een scheiding met kinderen?

Baby's en scheiding (0 tot 2 jaar)
Veel ouders denken dat baby's, omdat ze nog zo klein zijn, niets merken van de scheiding met alle gevolgen van dien. Baby's begrijpen niet wat er gebeurd is en wat de gevolgen hiervan zijn maar voelen dit wel. Baby's voelen het verdriet, de spanning en de boosheid van anderen wel. 
Omdat een heel jonge baby nog geen verschil ervaart tussen zichzelf en de ander (geen ik-besef) zal hij de (negatieve) emoties in samenhang zien tussen zichzelf en de ouders. Hij kan er dan met angst en verwarring op reageren. Ouders die bijvoorbeeld veel spanning ervaren zijn emotioneel minder goed in staat om te reageren. Dit heeft te maken met dat de ouder (even) genoeg aan zichzelf heeft. Hierdoor kan het aanvoelen van je kind en het reageren op je kind (tijdelijk) wat minder zijn. Blijft deze houding van de ouder voor lange tijd zo dan kan er een achterstand in de hechting ontstaan.
Dit zie je ook bij de ouder die niet of nauwelijks in beeld is. Voor baby's geldt iemand niet zien = iemand bestaat niet. Het opbouwen van een (emotionele) band wordt dan veel lastiger. Daarom is contact met beide ouders ook nu van groots belang. Een baby heeft nog geen besef van tijd, oorzaak en gevolg. Lichamelijk contact zoals knuffelen en echt de tijd nemen voor het samenzijn is voor jullie baby erg fijn. In de box leggen kan soms erg verlichtend zijn maar blijf je er bewust van dat dit geen gewoonte gaat worden. Gaan wandelen met je kind kan een alternatief zijn. 

Peuters, kleuters en scheiding (2 tot 5 jaar)
Peuters en kleuters reageren heftig op verstoringen van hun dagelijks leven. 
Als gevolg van het egocentrisch denken, denken peuters en kleuters dat zij vaak de drijvende kracht of de oorzaak zijn van zaken die in zich in hun leven afspelen. Zichzelf als schuldige zien van de scheiding heeft een negatieve invloed op het groter worden. Als een ouder het huis verlaat kan het kind dit zien als een persoonlijke afwijzing, 'door mij zal papa nu weg gaan'. 
Doordat kleuters nog niet alles begrijpen en de fantasie nog door de realiteit heen gaat qua beleving van de wereld, kunnen er gevoelens komen van angst. 'Als papa weggaat, kan mama ook weggaan en opa ook en mijn knuffels ook en zelfs de juf kan weggaan.....'. De angst door de scheiding omvat dus niet alleen de scheiding maar zijn hele belevingswereld. 
Kleuters kunnen hun fantasie ook gebruiken om de scheidingssituatie te ontkennen. Hiermee kunnen zij de pijn, die de scheiding met zich meebrengt, uit de weg gaan. "Papa is nu even op vakantie maar komt straks gewoon weer thuis."
Doordat kleuters kunnen denken dat zij de schuld van de scheiding zijn voelen zij boosheid naar één van de ouders maar durven dit niet altijd te uiten. Zij kunnen deze gevoelens verplaatsten en bijv. uiten naar vriendjes. Of ze verstoppen de gevoelens (niets laten merken) om de boosheid niet te hoeven zien/merken. Gevolg hiervan is dat ze terug kunnen vallen in broekplassen, uit een flesje willen drinken, een speentje willen en zich babyachtig gedragen zoals kruipen, brabbelen. In het spel van van peuters en kleuters zie je vaak veel emotie terug. Goed om het spel van je peuter/kleuter eens aandachtig te bekijken zonder je ermee te bemoeien. Het kan je veel informatie geven over hoe het gaat. 
Boekjes samen lezen zijn ook erg helpend. Zie hieronder voor een aantal voorbeelden. Daarnaast kan hulp van buitenaf erg goed zijn waardoor het hebben over de scheiding ook bij die persoon mag blijven. 

Basisschool kinderen en scheiding (5 tot 8 jaar) 
Kinderen kunnen in deze fase intens verdriet ervaren en zich zeer verdrietig voelen. 
Kinderen in de leeftijd tot 8 jaar willen geaccepteerd worden door leeftijdsgenootjes, zij willen niet anders zijn. Door de scheiding zijn zij dit wel waardoor zij hun gevoelens kunnen verstoppen. Er kan bij deze leeftijd erg veel verborgen verdriet en boosheid zijn. 
Gedachten dat zij schuldig zijn aan de scheiding ("had ik maar minder ruzie gemaakt met mijn broertje dan waren ze nog bij elkaar gebleven") en het goed willen maken met beide ouders kunnen herkenbare gedragingen zijn. Doordat jullie kind zich meer kan inleven kan hij zich ook meer zorgen gaan maken over jullie als ouders. Een gevoel van falen kan hierbij horen, 'waarom is mama niet meer vrolijk, ik ben toch lief voor haar?' 
Besteed aandacht aan ontkenning, teruggetrokken of negatieve belevingen van zelf leuke dingen maar ook als hij sterk imponeert of dat jullie kind onaangedaan lijkt te zijn. Juist nu kunnen ouders denken dat hun kind er (ogenschijnlijk) goed mee omgaat. Schijn bedriegt echt, er is geen enkel kind die 'goed' met de scheiding omgaat. Het kind denkt na over de gevolgen van de scheiding voor zichzelf. Dit kan maken dat hij zich heel kwetsbaar en eenzaam voelt. 
Ook al worden leeftijdsgenootjes steeds belangrijk, de vorming van het zelfbeeld wordt nog steeds bepaald door wat hij van zijn ouders ziet. Jullie kind wil trots op jullie zijn en op jullie lijken. Kritiek op de ouders of op één van de ouder ziet het kind als kritiek op zichzelf. Iets wat je bij een vechtscheiding veel ziet. 
Praten met de ouder kan juist heel lastig zijn omdat zij onderdeel zijn van de situatie. Opa's en oma's, een lieve tante/oom, een fijne juf kunnen personen zijn waar hij/zij het hart kan luchten. Iemand van buitenaf kan ook erg helpend zijn omdat jullie kind dan geen kant hoeft te kiezen;  de loyaliteit voor beide ouders hoeft er even niet te zijn. 
Extreem boos gedrag, veel naar de kamer gaan of zelfs agressief gedrag kunnen horen bij deze fase. Grenzen aangeven blijft belangrijk maar nog belangrijker is het liefdevol benaderen. Je houdt zielsveel van jullie kind maar wat hij doet kan niet. Maar dat het een lastige situatie is, dat is het zeker. Samen iets ondernemen is nu juist erg belangrijk. Een potje voetballen, een boekje lezen, samen naar de film of samen een spel doen doet al bijzonder veel goeds. 


Basisschool kinderen en scheiding (8 tot 12 jaar)

Jullie kind heeft een groter sociaal netwerk opgebouwd en dus meer mogelijkheden om gevoelens te compenseren. Veel naar vriendjes gaan zie je dan nu ook vaker. 
Achter gevoelens van boosheid (welke vaak geuit wordt) schuilt vaak angst of verdriet. Het nonchalant, onaangedaan of schijnbare desinteresse kunnen reactie zijn op de scheiding. Ook hier, dit betekent niet dat jullie kind 'goed' met de scheiding omgaat. Deze gedragingen kunnen zogenaamde afweerreacties zijn waarmee vooral kwetsbare kinderen zichzelf beschermen als ze angstig, verdrietig of onzeker zijn. Boosheid is sterker aanwezig dan verdriet laten zien. 
Jullie kind begrijpt redelijk veel van de problemen die er spelen maar kan het vaak in emotioneel opzicht nog niet verwerken. Ben je er dus van bewust wat je met je kind bespreekt. Soms lijkt hij ouder te zijn dan dat hij werkelijk is. Dit kan er namelijk toe leiden dat de scheidingsproblemen zich terugbrengen in een probleem over de schuldvraag waarbij zelfs de ene ouder gesteund worden en de andere ouder afwijst. Dit komt voort uit pure zelfbescherming en het houden van overzicht op de situatie. 
Het niet hebben over de scheiding kan zo fijn zijn voor het kind. Op school merken ze niets van de scheiding en thuis ook minder. Maar het niet hebben over de scheiding kan betekenen dat het er niet is. Want moet je het gaan hebben over de scheiding dan wordt het werkelijkheid en kom je aan gevoelens die niet fijn zijn. Woorden geven aan, herkenning van andere kinderen zijn bijzonder helpend. Liefdevol reageren op negatief gedrag (hoe moeilijk ook) werkt erg mee in de band tussen jullie en het zich niet schuldig voelen van jullie kind. Afstraffen of gedrag negeren ( denk hierbij ook aan teruggetrokken gedrag) kan leiden tot verwijdering tussen jullie.
Voor goede boeken zie de titels hieronder. 

Jongeren en scheiding (12 tot 16 jaar)
De jongere is op zoek naar zichzelf en dat is een pittige klus. Zeker omdat het een fase is van grootse lichamelijke en emotionele ontwikkeling waarbij hij op zoek is naar zelfstandigheid. En dit brengt veel verwarring met zich mee. Door de scheiding wordt deze periode nog verwarrender. Dit kan hem belemmeren in zijn zoek- en experimenteertocht.
Jongeren weten over het algemeen dat zij niet schuldig zijn aan de scheiding. Ze zijn geneigd om hun ouders verantwoordelijk te stellen en accepteren een scheiding niet zomaar. Een jongere is geneigd om partij te kiezen voor één van hun ouders wat hen een gevoel van houvast geeft. 
Jongeren in deze leeftijd kunnen doen als of de scheiding hen niet raakt maar kunnen daarbij wel hun overbezorgdheid laten zien over een jonger broertje/zusje. Jongeren kunnen door hun houding alle hulp van ouders (volwassenen) afwijzen. Dit maakt ze dan juist extra kwetsbaar voor het verwerken van de scheiding en eventuele negatieve invloeden. 
Liefde en seksualiteit zijn belangrijke onderwerpen in deze fase. Door het ervaren van de keerzijde van de liefde kan de jongere zich eerder en heftiger gaan afzetten tegen zijn ouders. 


Jongeren en scheiding (16 tot 18 jaar)
Doordat de jongere nu wat meer met een afstand naar zichzelf en de situatie kan kijken, lukt het hem beter om de scheiding in rationeel opzicht te begrijpen. Een eigen mening begint steeds meer vorm te krijgen door zijn eigen innerlijke kompas, er ontstaat meer een eigenheid.
Hierdoor is de jongere minder afhankelijk van de situatie waardoor hij zelfstandiger en met meer eigen oplossingen kan komen om voor zichzelf te zorgen. Maar dit is niet voor iedere jongere weggelegd. Verdriet kan op deze leeftijd erg groot zijn en voor schade in de ontwikkeling en in relaties zorgen. Juist iemand die een neutraal persoon is kan erg helpend zijn. 

Voor ouders van jongeren  
Ouders zijn eerder geneigd om hun wat oudere kind te betrekken bij de problemen die er spelen als bij een vechtscheiding. Dit kan ertoe leiden dat de jongere zich te verantwoordelijk gaat voelen voor zijn ouders (parentificatie). Dit met als risico dat de jongere in latere relaties te afhankelijk wordt van mensen met emotionele of psychische problemen. Houden van is voor een jongere hetzelfde als zorgen voor. 
Een jongere kan de neiging hebben om gevoelens te dramatiseren. De onderliggende emoties zijn wel echt. De ene keer is de jongere een wandelende tijdbom en de andere keer trekt hij zich meer terug door de heftigheid van de scheiding. Gevoelens van nergens meer zin in hebben, doen alsof hij gelukkig is en zich echt niet meer gelukkig voelen zijn zorgelijke signalen. 
Voor ouders kan het daardoor erg lastig zijn om een ouderschapsplan op te stellen. Een jongere kan zich verzetten tegen alle regels en afspraken. Toch mag de vormgeving en de uitvoer van de omgangsregeling nooit alleen op zijn schouders rusten.